Podręcznik przeznaczony dla studentów psychologii, a także innych kierunków humanistycznych, m.in. pedagogiki.
Wprowadza w problemy związane z diagnozowaniem w psychologii - przedstawia istotę postępowania diagnostycznego i specyfikę stosowanych technik, uwrażliwia czytelnika na normatywny, etyczny i społeczny kontekst diagnozowania.
Prof. dr hab. Władysław Jacek Paluchowski, związany z Uniwersytetem im. A. Mickiewicza w Poznaniu (Kierownik Pracowni Systemów Interpretacyjno-Diagnostycznych) i Uniwersytetem Wrocławskim (Kierownik Zakładu Metodologii Badań Pedagogicznych). Autor, współautor i redaktor licznych publikacji naukowych, organizator i uczestnik projektów badawczych. Zainteresowania naukowe Profesora to diagnoza psychologiczna, psychologia jakościowa, kwestionariusze osobowości, etyka badań naukowych.

Spis treści:

1. Pojęcie, przedmiot i proces diagnozowania
1.1. Pojęcie i przedmiot diagnozowania
1.1.1. Rodzaje diagnoz
1.1.2. Diagnozowanie a testowanie
1.2. Model diagnozowania
1.2.1. Faza prediagnostyczna
1.2.2. Faza badania i wstępnych decyzji
1.2.2.1 Przykład decyzji co do danych – problem użyteczności diagnostycznej
1.2.3. Faza opisywania i interpretacji (wyjaśniania) 
1.2.4. Faza formułowania zaleceń interwencyjnych (planu interwencji) i komunikatów 
1.2.5. Interwencja i jej formy
1.2.6. Raport psychologiczny
1.2.6.1. Zakres i funkcje komunikowania
1.2.6.2. Zagrożenie dla komunikowania – efekt Barnuma
1.2.7. Iteracyjny charakter diagnozowania
1.3. Problemy do przemyślenia

2. Spory i kontrowersje wokół diagnozy
2.1. Psychologia praktyczna versus psychologia akademicka
2.2. Wiedza potoczna versus wiedza empiryczna
2.3. Podejście nomotetyczne versus idiograficzne
2.4. Wyjaśnianie systemowe versus mechaniczne i statystyczne
2.5. Sytuacyjna predykcja versus podmiotowe wyjaśnianie
2.6. Diagnostyka tradycyjna versus diagnostyka behawioralna
2.7. Diagnoza versus terapia 
2.8. Personologiczna versus sytuacyjna koncepcja diagnozowania 
2.9. Diagnoza kliniczna versus statystyczna
2.9.1. Co oznacza termin predykcja aktuarialna
2.10. Problemy do przemyślenia

3. Pomiar i testy w psychologii
3.1. Specyfika pomiaru w diagnozowaniu
3.2. Formy danych diagnostycznych – próbki, korelaty, symbole. 
3.3. Narzędzia diagnostyczne – model Fiskego
3.4. Czym jest test psychologiczny. Specyfika sytuacji testowania.
3.5. Pojęcie normy i normalności. Rodzaje norm
3.5.1. Hipoteza dewiacyjna
3.6. Systemy klasyfikacyjne 
3.7. Adaptacja kulturowa metod diagnostycznych
3.8. Problemy do przemyślenia

4. Testy psychologiczne w świetle Standardów dla procedur stosowania testów w psychologii i edukacji (Elżbieta Hornowska)
4.1. Historia Standardów...
4.2. Rola Standardów...
4.3. Struktura Standardów
4.4. Test psychologiczny jako narzędzie pomiarowe
4.4.1. Trafność
4.4.2. Rzetelność i standardowy błąd pomiaru
4.4.3. Normalizacja i korzystanie z norm
4.4.4. Adaptacja
4.5. Bezstronne stosowanie testu
4.6 Podsumowanie