Twoje konto  |  Koszyk |  Schowek |  Zaloguj się |  Klub Bibliotekarza

Katalog

Regulamin    FAQ    Kontakt

wyszukiwarka:         Wyszukiwanie zaawansowane

Prawo-podręczniki akademickie

Prawo ustrojowe Unii Europejskiej. Repetytorium


Książka ta jest efektem pracy grupy pasjonatów, którzy spotkali się w ramach działalności Sekcji Prawa Unii Europejskiej Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Konsekwencje reformy ustrojowej Unii Europejskiej wprowadzonej w Traktacie lizbońskim, a także potrzeba syntetycznego ukazania informacji o sposobie funkcjonowania UE, były przyczyną podjęcia prac nad repetytorium.

Wzrastająca rola UE oraz wpływ, jaki jej działalność prawodawcza wywiera na prawo krajowe, wymaga przedstawienia, usystematyzowania i skonsolidowanego ujęcia prawa UE. Repetytorium to ma za zadanie zebrać i ugruntować wiedzę studentów, aplikantów, a także wszystkich osób, które zainteresowane są problematyką prawa Unii Europejskiej.

Repetytorium ukazuje charakter prawny i strukturę Unii Europejskiej, jak również podstawowe elementy stworzonego przez nią systemu prawnego, uwzględniając orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.



Spis treści:

Wykaz skrótów
Wstęp

Rozdział 1. Historia integracji europejskiej
1. Podłoże procesów integracyjnych w europie po II wojnie światowej
2. Utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS)
3. Nieudane inicjatywy integracyjne z lat 50. XX w.
4. Traktaty ustanawiające Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EWEA)
5. Rozwój integracji w sferze politycznej w latach 1958-1986 XX w.
6. Jednolity Akt Europejski (JAE)
7. Traktat o Unii Europejskiej
8. Traktat amsterdamski
9. Traktat nicejski
10. Traktat z Lizbony

Rozdział 2. Charakter prawny i struktura UE
1. Unia Europejska jako organizacja międzynarodowa
1.1. Definicja i główne rodzaje organizacji międzynarodowych
1.2. Cechy organizacji międzyrządowej (GO) na przykładzie UE
1.2.1. Organy
1.2.2. Prawo organizacji międzynarodowej
1.2.3. Podmiotowość prawna
1.3. UE jako organizacja ponadnarodowa
1.3.1. Pojęcie ponadnarodowości: F. Nietsche (z dzieła Der Wille zur Macht; Wola mocy)
1.4. Koncepcja organizacji o charakterze gospodarczym
1.5. Koncepcja "Europy Ojczyzn"
1.6. Koncepcja federacji (państwa europejskiego)
2. Charakter Unii Europejskiej i Traktatów
2.1. Obecny charakter UE
2.2. Struktura, charakter i moc prawna Traktatów
2.3. Zakres obowiązywania obecnych Traktatów (TUE i TFUE)
2.3.1. Podmiotowy zakres obowiązywania
2.3.2. Czasowy zakres obowiązywania
2.3.3. Terytorialny zakres obowiązywania
3. Struktura normatywna Unii Europejskiej
3.1. Struktura normatywna Unii Europejskiej do wejścia w życie TL
3.2. Struktura normatywna Unii Europejskiej po wejściu w życie TL
4. Symbole, siedziba oraz języki Unii Europejskiej
4.1. Symbole UE
4.2. Siedziba UE
4.3. Języki UE

Rozdział 3. Członkostwo w Unii Europejskiej
1. Przyjęcie państwa do UE
1.1. Przesłanki nabycia członkostwa w UE
1.1.1. Kryteria z art. 49 zdanie pierwsze TUE
1.1.2. Dodatkowe kryteria
1.2. Procedura nabycia członkostwa
1.2.1. Wniosek o przyjęcie do UE
1.2.2. Procedura wewnątrz UE
1.2.3. Negocjacje akcesyjne
1.2.4. Dalsza procedura wewnątrz UE
1.2.5. Procedura prawnomiędzynarodowa
1.3. Traktat akcesyjny
1.3.1. Charakter traktatu akcesyjnego
1.3.2. Struktura traktatu akcesyjnego
2. Wzmocniona współpraca
2.1. Warunki powstania wzmocnionej współpracy (art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze TUE)
2.2. Zakres podmiotowy wzmocnionej współpracy
2.3. Charakter wzmocnionej współpracy
2.4. Utworzenie wzmocnionej współpracy (art. 329 TFUE)
2.5. Przystąpienie do wzmocnionej współpracy (art. 331 ust. 1 TFUE)
2.6. Specyficzne rodzaje wzmocnionej współpracy
2.7. Przykłady wzmocnionej współpracy
3. Zawieszenie praw członka (art. 7 TUE)
4. Wykluczenie z UE
5. Wystąpienie z UE
5.1. Przed wejściem w życie Traktatu lizbońskiego
5.2. Obecna regulacja (art. 50 TUE)
6. Stowarzyszenie z Unią Europejską
7. Perspektywy dalszego rozszerzenia Unii Europejskiej
8. Polska droga do Unii Europejskiej

Rozdział 4. Instytucje Unii Europejskiej
1. Instytucje
2. Parlament Europejski
2.1. Geneza
2.2. Struktura wewnętrzna
2.2.1. Wybory do Parlamentu Europejskiego
2.2.2. Status członków
2.2.3. Skład
2.2.4. Organizacja wewnętrzna
2.3. Funkcje
2.4. Tryb działania
3. Rada Europejska
3.1. Geneza i charakter
3.2. Struktura wewnętrzna
3.2.1. Skład Rady Europejskiej
3.2.2. Przewodniczący Rady Europejskiej
3.2.3. Organizacja wewnętrzna
3.2.3.1. Rodzaje posiedzeń
3.2.3.2. Wydawane akty
3.3. Funkcje oraz kompetencje Rady Europejskiej
3.4. Tryb działania
4. Rada
4.1. Geneza i charakter
4.2. Struktura wewnętrzna
4.2.1. Skład
4.2.2. Organizacja wewnętrzna
4.3. Funkcje Rady
4.4. Tryb działania
4.4.1. Podejmowanie decyzji
4.4.2. Tzw. kompromis z Ioanniny
5. Komisja Europejska
5.1. Geneza i charakter
5.2. Struktura wewnętrzna
5.2.1. Procedura powoływania Komisji
5.2.2. Status członków
5.2.3. Skład
5.3. Funkcje
5.4. Tryb działania
6. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
6.1. Geneza
6.2. Trybunał Sprawiedliwości
6.2.1. Skład TS
6.2.2. Struktura wewnętrzna Trybunału Sprawiedliwości
6.2.3. Sposoby obradowania
6.3. Rzecznicy Generalni
6.4. Sąd
6.4.1. Skład Sądu
6.4.2. Organizacja wewnętrzna
6.4.3. Tryb obrad
6.5. Sądy wyspecjalizowane
6.5.1. Sąd do spraw Służby Publicznej
7. Europejski Bank Centralny
7.1. Geneza i charakter
7.2. Struktura Europejskiego Banku Centralnego
7.3. Niezależność EBC
7.4. Funkcje
8. Trybunał Obrachunkowy
8.1. Geneza i charakter
8.2. Struktura wewnętrzna
8.2.1. Członkowie TO
8.2.2. Organizacja wewnętrzna
8.3. Funkcje
9. Organy doradcze i pomocnicze Unii
9.1. Komitet Ekonomiczno-Społeczny
9.1.1. Geneza i charakter
9.1.2. Struktura wewnętrzna
9.1.3. Funkcje
9.2. Komitet Regionów
9.2.1. Geneza i charakter
9.2.2. Struktura wewnętrzna
9.2.3. Funkcje
9.3. Agencje Unii Europejskiej

Rozdział 5. Fundamentalne zasady Unii Europejskiej
1. Wstęp
1.1. Rola zasad
1.2. Miejsce zasad w porządku prawnym UE
2. Funkcje zasad
3. Zasady wspólne dla państw demokratycznych
3.1. Wolność
3.2. Równość
3.3. Poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności
3.4. Demokratyzm
3.5. Państwo prawne
4. Zasady prawa UE
4.1. Autonomia prawa unijnego
4.2. Pierwszeństwo prawa unijnego
4.3. Bezpośredni skutek prawa unijnego
4.4. Pomocniczość (subsydiarność)
4.5. Proporcjonalność
4.6. Solidarność (lojalna i szczera współpraca)
4.7. Poszanowanie tożsamości narodowej i podstawowych funkcji państw członkowskich
4.8. Zasada kompetencji powierzonych
4.8.1. Zasada kompetencji powierzonych w TWE
4.8.2. Zasada kompetencji powierzonych w TUE i TFUE
4.8.3. Podział kompetencji w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa i w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
4.8.4. Klauzula elastyczności
5. Konkluzje

Rozdział 6. Źródła prawa UE
1. Wstęp
2. Traktaty
3. Prawo pochodne
3.1. Rozporządzenia
3.2. Dyrektywy
3.3. Decyzje
3.4. Zalecenia i opinie
3.5. Akty nienazwane (sui generis)
3.6. Wybór źródła prawa
4. Umowy międzynarodowe UE
4.1. Zdolność traktatowa UE
4.2. Umowy międzynarodowe państw UE
5. Akty prawa wewnętrznego
6. Akty przedstawicieli państw zebranych w Radzie
7. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE

Rozdział 7. Tworzenie prawa
1. Tworzenie prawa pierwotnego
1.1. Rodzaje Traktatów
1.2. Procedury tworzenia prawa pierwotnego
1.2.1. Zwykła procedura zmiany Traktatów (art. 48 ust. 2-5 TUE)
1.2.2. Uproszczona procedura zmiany
1.2.2.1. Procedura kładki z zastrzeżeniem ratyfikacji
1.2.2.2. Procedura kładki sensu stricto
2. Tworzenie prawa pochodnego
2.1. Katalog źródeł prawa pochodnego
2.2. Wybrane instytucje uczestniczące w tworzeniu prawa pochodnego
2.2.1. Rada Europejska
2.2.2. Komisja Europejska
2.3. Inicjatywa legislacyjna
2.3.1. Pośrednia inicjatywa legislacyjna
2.3.2. Inicjatywa obywatelska (ludowa)
2.4. Procedury tworzenia i przyjmowania prawa pochodnego
2.4.1. Zwykła procedura prawodawcza (art. 294 TFUE)
2.4.2. Specjalna procedura prawodawcza
2.4.3. Inne procedury decyzyjne
3. Procedura przyjmowania budżetu Unii Europejskiej
4. Umowy międzynarodowe zawierane przez Unię Europejską
4.1. Procedura zawierania umów międzynarodowych przez Unię Europejską
4.2. Rola poszczególnych podmiotów w procedurze zawierania umów międzynarodowych przez Unię Europejską
5. Rola parlamentów narodowych w procesie stanowienia prawa
5.1. Otrzymywanie od instytucji unijnych informacji oraz projektów europejskich aktów prawodawczych
5.2. Czuwanie nad poszanowaniem zasady pomocniczości
5.3. Uczestnictwo parlamentów narodowych w procedurach zmiany Traktatów
5.4. Otrzymywanie informacji na temat wniosków o przystąpienie do Unii
5.5. Uczestnictwo w międzyparlamentarnej współpracy między parlamentami narodowymi i z Parlamentem Europejskim

Rozdział 8. Stosunek prawa unijnego do prawa państw członkowskich
1. Autonomia prawa Unii Europejskiej
2. Pierwszeństwo prawa Unii Europejskiej przed prawem państw członkowskich
2.1. Źródło
2.2. Pojęcie
2.3. Zakres
2.4. Skutki
2.4.1. Obowiązek uchylenia normy prawa krajowego sprzecznej z prawem Unii Europejskiej
2.4.2. Zakaz stanowienia prawa krajowego sprzecznego z prawem Unii Europejskiej
2.4.3. Obowiązek tworzenia nowych środków proceduralnych
2.5. Stanowisko sądów krajowych
3. Bezpośredni skutek prawa Unii Europejskiej
3.1. Źródło
3.2. Pojęcie
3.3. Przesłanki bezpośredniego skutku
3.4. Bezpośrednia skuteczność poszczególnych aktów prawa Unii Europejskiej
4. Wykładnia prawa krajowego zgodnie z prawem Unii Europejskiej
4.1. Źródło
4.2. Pojęcie
4.3. Zakres
4.4. Ograniczenia
5. Pojęcie i zakres autonomii organizacyjnej i proceduralnej państw członkowskich
5.1. Zasada autonomii
5.2. Faza interwencjonistyczna
5.3. Test proporcjonalności
6. Wznawianie i wzruszanie prawomocnych decyzji
7. Odpowiedzialność odszkodowawcza państw członkowskich za naruszenie prawa unijnego
7.1. Przesłanki dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej państwa członkowskiego za naruszenie normy prawa unijnego
7.2. Odpowiedzialność odszkodowawcza państw członkowskich za działanie sądów i organów administracyjnych
7.2.1. Odpowiedzialność odszkodowawcza państw członkowskich za naruszenie prawa unijnego przez sądy
7.2.2. Odpowiedzialność odszkodowawcza państw członkowskich za naruszenie prawa unijnego przez organy administracyjne
7.2.3. Odpowiedzialność odszkodowawcza jednostek za naruszenie prawa unijnego

Rozdział 9. Sądowy system ochrony prawnej
1. Właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
2. Jurysdykcja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
2.1. Jurysdykcja sporna
2.1.1. Skarga o stwierdzenie nieważności aktu prawnego UE (art. 263 TFUE)
2.1.1.1. Kontrola legalności - katalog aktów
2.1.1.2. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja czynna)
2.1.1.3. Przesłanki nieważności
2.1.1.4. Skarga osoby fizycznej lub prawnej
2.1.1.5. Termin i skutki stwierdzenia nieważności
2.1.2. Skarga na bezczynność instytucji Unii Europejskiej (art. 265 TFUE)
2.1.2.1. Cel skargi
2.1.2.2. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi
2.1.2.3. Przedmiot skargi
2.1.2.4. Warunki wniesienia skargi - termin, uprzednie wezwanie do działania
2.1.3. Odpowiedzialność odszkodowawcza Unii Europejskiej
2.1.3.1. Odpowiedzialność umowna (kontraktowa) Unii Europejskiej
2.1.3.2. Odpowiedzialność pozaumowna (deliktowa) UE
2.1.4. Skarga Komisji Europejskiej na niewywiązanie się państwa członkowskiego ze zobowiązań (art. 258 TFUE)
2.1.4.1. Pojęcie niewywiązania się ze zobowiązań - szerokie ujęcie państwa
2.1.4.2. Przebieg postępowania
2.1.4.3. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność państwa
2.1.4.4. Skutek prawny orzeczenia
2.1.5. Skarga państwa członkowskiego na inne państwo członkowskie o niewywiązanie się ze zobowiązań (art. 259 TFUE)
2.1.5.1. Podmioty uprawnione do wystąpienia
2.1.5.2. Przebieg postępowania
2.1.5.3. Rola KE i znaczenie skargi
2.1.6. Niewykonanie przez państwo wyroku Trybunału Sprawiedliwości - art. 260 TFUE
2.1.6.1. Cel i przebieg postępowania
2.1.6.2. Sposób kalkulacji kary pieniężnej lub ryczałtu
2.1.7. Klauzula sądowa (art. 273 TFUE)
2.2. Jurysdykcja niesporna
2.2.1. Pytania prejudycjalne (orzeczenie wstępne) - art. 267 TFUE (dawny art. 234 TWE)
2.2.1.1. Cel utworzenia procedury
2.2.1.2. Przedmiot pytań prejudycjalnych oraz przedmiot orzeczeń wstępnych
2.2.1.3. Podmioty występujące z wnioskiem o orzeczenie wstępne
2.2.1.4. Organ uprawniony do wydania orzeczenia prejudycjalnego
2.2.1.5. Warunki wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie wstępne
2.2.1.6. Treść i forma wniosku
str.181
2.2.1.7. Procedura postępowania z wnioskiem przed Trybunałem Sprawiedliwości
str.181
2.2.1.8. Forma i skutki orzeczenia wstępnego
str.182
2.2.2. Zgodność umowy międzynarodowej z prawem Unii Europejskiej (art. 218 TFUE)
2.2.2.1. Cel badania zgodności
2.2.2.2. Podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o opinię
2.2.2.3. Negatywna opinia TS UE
2.3. Odwołania do Trybunału Sprawiedliwości
2.3.1. Odwołania do Trybunału Sprawiedliwości od orzeczeń Sądu
2.3.1.1. Charakter odwołania
2.3.1.2. Przesłanki odwołania
2.3.1.3. Rozpoznanie odwołania
2.3.2. Odwołania do Sądu od orzeczeń Sądu do Spraw Służby Publicznej
2.4. Środki wykorzystywane w trakcie postępowania
2.4.1. Zarzut bezprawności (art. 277 TFUE)
2.4.2. Zawieszenie wykonania aktu oraz niezbędne środki tymczasowe (art. 278 i 279 TFUE)
2.4.2.1. Rodzaje rozstrzygnięć
2.4.2.2. Procedura stosowania środków tymczasowych oraz zawieszenia przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej
2.4.3. Charakter poszczególnych środków
2.4.4. Stosowanie trybu przyspieszonego podczas postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej
3. Wyłączenia właściwości Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
3.1. TS UE a inne sądy międzynarodowe

Rozdział 10. Jednostka w Unii Europejskiej
1. Obywatelstwo Unii Europejskiej
1.1. Geneza
1.2. Pojęcie i charakter obywatelstwa UE
1.3. Uprawnienia wynikające z obywatelstwa
1.3.1. Swoboda przemieszczania się i przebywania na terytorium innego państwa członkowskiego (art. 20 ust. 2 lit. a, art. 21 TFUE)
1.3.2. Udział w wyborach lokalnych (art. 22 ust. 1 TFUE)
1.3.3. Udział w wyborach do Parlamentu Europejskiego (art. 22 ust. 2 TFUE)
1.3.4. Ochrona dyplomatyczna i konsularna (art. 23 TFUE)
1.3.5. Prawo petycji do PE
1.3.6. Wnoszenie skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich
1.3.7. Zwracanie się na piśmie do instytucji Unii i prawo do dostępu do dokumentów unijnych
1.3.8. Prawo inicjatywy ustawodawczej (art. 11 ust. 4 TUE)
1.4. Obywatelstwo UE a prawa obywateli państw trzecich
1.5. Obywatelstwo UE a rozdział V Karty Praw Podstawowych
1.6. Podsumowanie
2. Prawa podstawowe w Unii Europejskiej
2.1. Ewolucja praw podstawowych
2.2. Traktatowa ochrona praw podstawowych
2.3. Karta Praw Podstawowych
2.3.1. Status
2.3.2. Zakres stosowania i wykładnia
2.3.3. Charakterystyka postanowień Karty Praw Podstawowych
2.3.4. Protokoły i deklaracje
2.4. Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
2.5. Ochrona praw podstawowych
2.6. Agencja Praw Podstawowych

Rozdział 11. Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii Europejskiej
1. Rys historyczny
2. Organizacja przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości po Traktacie lizbońskim
2.1. Instytucje biorące udział w kształtowaniu PWBiS
2.2. Instrumenty prawne i sposób podejmowania decyzji w ramach PWBiS
2.3. Inne przykłady współpracy w ramach PWBiS UE
3. Jurysdykcja sądów unijnych

Rozdział 12. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa Unii Europejskiej
1. Podstawy prawne
2. Geneza i rozwój WPZiB
3. Instrumenty prawne w ramach WPZiB
4. Podejmowanie decyzji w ramach WPZiB (art. 31 TUE)
5. Instytucje WPZiB
6. Jurysdykcja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
7. Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony
7.1. Geneza i rozwój
7.2. Sposób prowadzenia WPBiO
7.3. Podejmowanie decyzji dotyczących WPBiO (art. 42 ust. 4 TUE)
7.4. Instytucje i struktury prowadzenia WPBiO
7.5. Klauzule sojusznicza i solidarności

Rozdział 13. Unia gospodarcza i walutowa
1. Etapy integracji gospodarczej
2. Etapy tworzenia unii gospodarczej i walutowej
2.1. Rys historyczny
2.1.1. Rozwój do 1979 r.
2.1.2. Europejski system walutowy (lata 1979-1998)
2.1.3. Unia gospodarcza i walutowa (od 1999 r.)
2.1.4. Etapy powstawania UGiW
3. Zasady i instrumenty UGiW
3.1. Podstawy traktatowe
3.2. Mechanizm kursów walutowych (ERM)
3.3. Kryteria konwergencji
3.3.1. Gospodarcze kryteria konwergencji
3.3.2. Prawne kryteria konwergencji
3.4. Pakt stabilizacji i wzrostu
4. Członkostwo w UGiW
4.1. Członkostwo
4.2. Euro
5. Instytucje
5.1. Europejski Bank Centralny
5.2. Europejski System Banków Centralnych
5.3. Komitet Ekonomiczno-Finansowy
5.4. Eurogrupa

Bibliografia
Wykaz aktów prawnych
Wykaz orzeczeń



pokaż inne książki tego autora
pokaż inne książki tego wydawnictwa

Recenzja