Unia Europejska

Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy. Tom I

red. Wróbel Andrzej

Cena katalogowa 279.00 zł

Nasza cena: 203.67 zł

Oszczędzasz: 75.33 zł

 

Wydawca:	Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o.	Dodaj do koszyka szt.  Dodaj do schowka
Miejsce wydania:	Warszawa
Rok wydania:	2010
Numer Wydania:	2
Stan prawny:	1 czerwca 2010 r.
Stron:	1057
Format:	B5. Twarda oprawa
ISBN:	9788376010489

Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy. Tom I


Zasadniczym przedmiotem drugiego wydania niniejszego opracowania są zagadnienia sądowego stosowania i wykładni prawa Unii Europejskiej w polskim porządku prawnym. W pracy przedstawiono standardy prawne Unii Europejskiej mające bezpośredni wpływ na proces sądowego stosowania prawa polskiego w kontekście prawa unijnego oraz stosowania przepisów unijnych, a także podstawowe zagadnienia proceduralne wiążące się z tymi procesami, w tym obszerne rozważania dotyczące europejskiego prawa procesowego, procedury pytań prawnych (prejudycjalnych), prounijnej wykładni prawa polskiego czy środków tymczasowych jako instrumentów zapewnienia skutecznej ochrony praw podstawowych.

Publikacja uwzględnia nowy stan prawny, ukształtowany Traktatem z Lizbony.



Spis treści:

Wykaz skrótów
Wprowadzenie
Wstęp do wydania drugiego

Rozdział I. Źródła prawa Unii Europejskiej
Literatura
1. Uwagi wstępne
2. Pierwotne prawo unijne
2.1. Traktaty (założycielskie)
2.1.1. Okres obowiązywania traktatów założycielskich
2.1.2. Wzajemne relacje między traktatami (założycielskimi)
2.1.3. Zmiany traktatów (założycielskich)
2.1.4. Terytorialny zakres obowiązywania traktatów założycielskich
2.2. Traktat o Unii Europejskiej i jego relacje z traktatami założycielskimi
2.3. Traktaty zmieniające i uzupełniające traktaty założycielskie oraz traktat o Unii Europejskiej
2.4. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
2.5. Protokoły i załączniki
2.6. Umowy (traktaty) akcesyjne
2.7. Inne traktaty i konwencje
2.8. Ogólne zasady prawa unijnego
2.8.1. Typologia zasad prawa unijnego
2.8.2. Źródła zasad ogólnych prawa unijnego
2.8.3. Funkcje zasad ogólnych prawa unijnego
2.8.4. Skutki naruszenia zasad ogólnych prawa unijnego
2.9. Porozumienia subsydiarne
2.10. Akty przedstawicieli państw członkowskich niezgromadzonych w Radzie
3. Pochodne prawo Unii Europejskiej
3.1. Rozporządzenie
3.2. Dyrektywa
3.2.1. Definicja legalna
3.2.2. Upoważnienia do ustanowienia dyrektywy
3.2.3. Harmonizacja, zbliżanie i koordynacja przepisów państw członkowskich
3.2.4. Cechy dyrektywy
3.3. Decyzja
3.4. Zalecenia i opinie
3.5. Umowy międzynarodowe
3.6. Inne akty prawne
4. Akty prawne przyjmowane w ramach działań zewnętrznych Unii oraz Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa
5. Wymagania traktatowe dotyczące trybu stanowienia, formy, publikacji i wejścia w życie aktów instytucji Unii

Rozdział II. Zasady ogólne (podstawowe) prawa Unii Europejskiej
Literatura
1. Zasada bezpośredniego skutku prawa unijnego
1.1. Zagadnienia ogólne
1.2. Treść zasady
1.3. Bezpośredni skutek przepisów traktatowych
1.4. Bezpośredni skutek rozporządzeń
1.5. Bezpośredni skutek decyzji
1.6. Bezpośredni skutek dyrektyw
1.7. Wykładnia prawa państwa członkowskiego zgodnie z dyrektywą, czyli tzw. pośredni skutek dyrektyw
1.7.1. Terminologia
1.7.2. Kontekst
1.7.3. Uzasadnienie/podstawy
1.7.4. Zasada/obowiązek
1.7.5. Zakres i przedmiot
1.7.6. Wykładnia zgodna z dyrektywami a ich bezpośredni skutek
1.7.7. Kontekst temporalny
1.7.8. Treść
1.7.9. Granice
1.8. Incydentalny horyzontalny skutek dyrektyw
1.9. Bezpośredni skutek umów międzynarodowych
1.10. Bezpośredni skutek przepisów Traktatu o Unii Europejskiej
2. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem państw członkowskich
2.1. Zagadnienia terminologiczne
2.2. Zagadnienia ogólne
2.3. Uzasadnienie zasady pierwszeństwa
2.4. Treść unijnej ogólnej zasady pierwszeństwa
2.5. Charakter prawny zasady pierwszeństwa prawa unijnego
2.6. Konflikt zasady pierwszeństwa z konstytucją
2.7. Odmowa zastosowania ustawy przez sąd jako konsekwencja zasady pierwszeństwa
3. Zasada równości (zakaz dyskryminacji)
Literatura
3.1. Uwagi wstępne
3.2. Podstawy prawne
3.2.1. Szczególny zakaz dyskryminacji
3.2.1.1. Artykuł 18 TFUE
3.2.1.2. Artykuł 19 TFUE
3.2.1.3. Artykuł 157 TFUE
3.3. Podstawowe koncepcje unijnych regulacji antydyskryminacyjnych
3.3.1. Dyskryminacja bezpośrednia
3.3.2. Dyskryminacja pośrednia
3.3.3. Molestowanie i polecenie dyskryminowania
3.3.4. Dyskryminacja odwrotna
3.3.5. Ciężar dowodu
4. Zasada proporcjonalności
Literatura
4.1. Złożony charakter zasady proporcjonalności
4.2. Istota i funkcje zasady proporcjonalności
4.3. Zakres zastosowania
4.4. Test proporcjonalności
4.4.1. Adekwatność
4.4.2. Niezbędność
4.5. Stosowanie zasady proporcjonalności
4.5.1. Kolizja interesów (wartości)
4.5.2. Reguła ekwiwalentności i wzajemnego uznawania
4.5.3. Poziom wpływu przepisów na funkcjonowanie rynku wewnętrznego
4.5.4. Poziom zagrożenia dla interesu publicznego
4.5.5. Sytuacja na rynku
4.5.6. Koszty spełnienia wymogów wynikających z prawa krajowego
4.5.7. Precyzja ustawodawcy krajowego
4.5.8. Gwarancje proceduralne
4.6. Poprawność wdrożenia dyrektyw
5. Zasada efektywności
Literatura
5.1. Pojęcie
5.2. Geneza
5.3. Ewolucja
5.4. Zakres podmiotowy
5.5. Zakres przedmiotowy
5.6. Zasada efektywności a interpretacja przepisów prawa
5.7. Zasada efektywności a egzekwowanie uprawnień opartych na prawie unijnym
5.7.1. Autonomia proceduralna
5.7.2. Zasada ekwiwalentności
5.7.3. Zasada efektywności jako zasada dostępu do efektywnej ochrony sądowej
5.7.3.1. Prawo do sądu
5.7.3.2. Efektywny środek ochrony prawnej
5.7.3.3. Legitymacja czynna do inicjowania postępowania przed sądem krajowym
5.7.3.4. Zakres kognicji sądu
5.7.3.5. Podnoszenie kwestii prawa unijnego z urzędu
5.7.3.6. Sankcje
5.7.3.7. Postępowanie dowodowe
5.7.3.8. Terminy
5.7.4. Res iudicata
6. Zasada ochrony praw podstawowych
Literatura
6.1. Próba określenia relacji pojęć "prawa człowieka" - "prawa podstawowe"
6.1.1. Prawa człowieka a prawa podstawowe
6.1.2. Relacje pojęcia "prawa człowieka", "prawa podstawowe" do terminów: "swobody unijne" oraz "prawa obywateli Unii Europejskiej"
6.2. Prawa podstawowe w prawie traktatowym
6.2.1 Ewolucja ochrony praw podstawowych w prawie traktatowym
6.2.2. Traktat z Lizbony
6.3. Akty prawa pochodnego a ochrona praw człowieka
6.3.1. Wspólna Deklaracja Parlamentu, Komisji i Rady (1977)
6.3.2. Akty wydawane przez Komisję Europejską
6.3.3. Akty pochodzące od Parlamentu Europejskiego
6.3.4. Akty wydawane przez Radę Europejską
6.4. Geneza ochrony praw podstawowych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości
6.4.1. Podstawy prawne orzekania Trybunału Sprawiedliwości w kwestii naruszeń praw podstawowych
6.4.2. Zachowawcza postawa Trybunału Sprawiedliwości wobec ochrony praw człowieka
6.4.3. Przełom w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości
6.4.4. Ochrona praw podstawowych w aspekcie zasady prymatu prawa wspólnotowego
6.4.5. Okres "ofensywny" w podejściu Trybunału Sprawiedliwości do ochrony praw podstawowych
6.5. Prawo WE i UE a Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
6.5.1. Status Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w prawie unijnym
6.5.2. Trybunał Sprawiedliwości a Europejski Trybunał Praw Człowieka
6.5.2.1. Relacja pomiędzy orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w odniesieniu do EKPC
6.5.2.2. Relacja pomiędzy europejskimi systemami ochrony praw człowieka w orzecznictwie Trybunału Strasburskiego
6.5.2.3. Stanowisko organów konwencyjnych wobec możliwości przystąpienia WE/UE do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
6.5.2.4. Stanowisko organów wspólnotowych wobec możliwości przystąpienia WE/UE do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
6.5.2.5. Opinia 2/94
6.5.3. Przystąpienie Unii Europejskiej do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w Traktacie z Lizbony
6.6. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej i jej znaczenie dla rozwoju unijnej koncepcji ochrony praw człowieka
6.6.1. Tworzenie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
6.6.2. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy oraz Traktacie z Lizbony
6.6.3 Protokół polsko-brytyjski dotyczący stosowania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
6.6.4. Analiza tekstu Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
6.6.4.1. Aksjologia Karty
6.6.4.2. Źródła praw podstawowych w Karcie
6.6.4.3. Zróżnicowanie kategorii praw podstawowych w Karcie
6.6.4.4. Zakres podmiotowy Karty
6.6.4.5. Podmioty odpowiedzialne za stosowanie Karty
6.6.4.6. Katalog praw zawartych w Karcie
6.6.5. Znaczenie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
6.6.6. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej w orzecznictwie sądów wspólnotowych/unijnych

Rozdział III. Interpretacja prawa Unii Europejskiej
Literatura
1. Dokonywanie wykładni przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
1.1. Specyfika interpretacji dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości a system prawa unijnego
1.2. Językowa metoda wykładni prawa unijnego
1.2.1. Wielojęzyczność prawa unijnego
1.2.2. Autonomiczne pojęcia wspólnotowe i unijne
1.2.3. Prawo unijne jako "prawo kompromisu"
1.2.4. Związki prawa unijnego z gospodarką
1.2.5. Wielopłaszczyznowość prawa unijnego
1.2.6. Konieczność dokonywania wykładni porównawczej
1.2.7. Prawo unijne jako system in statu nascendi
1.3. Argumentacje pozajęzykowe w wykładni prawa dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości
1.3.1. Wykładnia systemowa
1.3.2. Wykładnia celowościowo-funkcjonalna
1.3.3. Wykładnia aksjologiczna
2. Zasady dotyczące interpretacji prawa unijnego
2.1. Kluczowe zasady rządzące stosowaniem i wykładnią prawa unijnego
2.1.1. Zasady rządzące stosowaniem prawa unijnego - wprowadzenie
2.1.2. Zasada jednolitości wykładni prawa unijnego
2.1.3. Wykładnia efektywna prawa unijnego (effet utile)
2.1.4. Problem zakresu dyskrecjonalności sądu krajowego
2.2. Metody wykładni wykorzystywane przez sądy krajowe w świetle orzeczeń Trybunał Sprawiedliwości
2.2.1. Językowa metoda wykładni
2.2.2. Wykładnia systemowa
2.2.3. Wykładnia celowościowo-funkcjonalno-aksjologiczna
2.2.4. Konkluzje

Rozdział IV. Europejskie prawo procesowe cywilne
Literatura
1. Ogólna charakterystyka europejskiego prawa procesowego cywilnego
1.1. Pojęcie
1.2. Regulacje Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
1.3. Akty prawa wtórnego w dziedzinie europejskiego prawa procesowego cywilnego
1.4. Akty programowe wyznaczające perspektywy dalszego rozwoju
2. Jurysdykcja, uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych (rozporządzenie 44/2001)
2.1. Zakres zastosowania
2.1.1. Przedmiotowy zakres zastosowania
2.1.2. Terytorialny i czasowy zakres zastosowania
2.2. Reguły dotyczące jurysdykcji
2.2.1. Jurysdykcja ogólna
2.2.2. Jurysdykcja szczególna
2.2.3. Jurysdykcja w sprawach ubezpieczeniowych, konsumenckich i dotyczących indywidualnych umów o pracę
2.2.4. Jurysdykcja wyłączna - charakter prawny i przypadki
2.2.5. Umowy dotyczące jurysdykcji
2.2.6. Ustanowienie jurysdykcji sądu na skutek wdania się w spór przez pozwanego
2.2.7. Jurysdykcja w postępowaniu zabezpieczającym
2.2.8. Badanie jurysdykcji i dopuszczalności postępowania
2.2.9. Zawisłość spraw oraz sprawy związane ze sobą
2.3. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń
2.3.1. Zakres i pozytywne warunki uznania lub stwierdzenia wykonalności orzeczenia
2.3.2. Podstawy odmowy uznania lub stwierdzenia wykonalności orzeczenia
2.3.3. Charakter, tryb i skutki uznania
2.3.4. Postępowanie o stwierdzenie wykonalności
3. Europejski Tytuł Egzekucyjny dla roszczeń bezspornych (rozporządzenie 805/2004)
3.1. Istota i cel regulacji
3.2. Zakres zastosowania rozporządzenia
3.2.1. Zakres przedmiotowy
3.2.2. Pojęcie orzeczenia i roszczenia
3.2.3. Bezsporne roszczenia
3.3. Terytorialny i czasowy zakres zastosowania
3.4. Warunki wystawienia zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego
3.5. Minimalne standardy dotyczące procedury
3.6. Wykonanie orzeczenia z zaświadczeniem o Europejskim Tytule Egzekucyjnym
3.7. Ugody sądowe i dokumenty urzędowe
3.8. Najważniejsze regulacje kodeksu postępowania cywilnego dotyczące Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego
4. Europejski nakaz zapłaty (rozporządzenie 1896/2006)
4.1. Geneza, cel i charakter regulacji
4.2. Zakres zastosowania
4.2.1. Przedmiotowy zakres zastosowania
4.2.2. Terytorialny i czasowy zakres zastosowania
4.3. Pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty
4.3.1. Treść i sposób wnoszenia pozwu
4.3.2. Zakres badania pozwu przez sąd. Uzupełnienie, poprawienie lub zmiana pozwu
4.3.3. Odrzucenie pozwu przez sąd
4.4. Europejski nakaz zapłaty i jego doręczenie pozwanemu
4.5. Sprzeciw wobec europejskiego nakazu zapłaty. Wniosek o jego ponowne zbadanie
4.6. Wykonanie europejskiego nakazu zapłaty
4.7. Pozostałe kwestie związane z postępowaniem
4.8. Najważniejsze regulacje kodeksu postępowania cywilnego dotyczące europejskiego postępowania nakazowego
5. Jurysdykcja, uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach małżeńskich i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej (rozporządzenie 2201/2003)
5.1. Geneza i przyczyny przyjęcia rozporządzenia
5.2. Zakres zastosowania rozporządzenia
5.2.1. Przedmiotowy zakres zastosowania
5.2.2. Terytorialny i czasowy zakres zastosowania
5.3. Reguły dotyczące jurysdykcji
5.3.1. Sprawy małżeńskie - alternatywne podstawy jurysdykcji
5.3.2. Sprawy dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej
5.3.3. Jurysdykcja w odniesieniu do środków tymczasowych i zabezpieczających
5.4. Badanie jurysdykcji i dopuszczalności postępowania
5.5. Zawisłość spraw
5.6. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń
5.6.1. Zakres i pozytywne warunki uznania lub stwierdzenia wykonalności - uwagi ogólne
5.6.2. Podstawy odmowy uznania orzeczeń w sprawach małżeńskich
5.6.3. Podstawy odmowy uznania lub stwierdzenia wykonalności orzeczeń w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej
5.6.4. Tryb i skutki uznania
5.6.5. Postępowanie o stwierdzenie wykonalności
6. Doręczanie dokumentów sądowych i pozasądowych (rozporządzenie 1393/2007)
6.1. Historia, cel i zakres regulacji
6.2. Doręczanie dokumentów za pośrednictwem jednostek przekazujących i przyjmujących
6.3. Zagadnienie tłumaczenia dokumentów
6.4. Inne sposoby doręczania
6.4.1. Uwagi ogólne. Brak hierarchii między różnymi sposobami doręczeń
6.4.2. Doręczenie drogą dyplomatyczną lub konsularną oraz przez przedstawicielstwa dyplomatyczne lub konsularne
6.4.3. Doręczenie przez pocztę
6.4.4. Doręczenie bezpośrednie
6.5. Ochrona praw pozwanego
7. Współpraca w zakresie gromadzenia dowodów (rozporządzenie 1206/2001)
7.1. Przyczyny i cel regulacji
7.2. Zakres zastosowania rozporządzenia
7.3. Zasady współpracy sądów państw członkowskich
7.4. Przekazanie i przyjęcie wniosku o przeprowadzenie dowodu
7.5. Przeprowadzenie dowodu przez sąd wezwany
7.5.1. Uwagi ogólne
7.5.2. Przeprowadzenie dowodu w obecności i przy udziale stron lub/i przedstawicieli sądu wzywającego
7.5.3. Podstawy odmowy wykonania wniosku o przeprowadzenie dowodu
7.6. Bezpośrednie przeprowadzenie dowodu przez sąd wzywający na terenie innego państwa członkowskiego
8. Dostęp obywateli państw członkowskich do wymiaru sprawiedliwości - pomoc prawna w sporach transgranicznych
8.1. Dyrektywa 2003/8/WE
8.1.1. Cel i zakres zastosowania dyrektywy
8.1.2. Prawo do pomocy prawnej
8.1.3. Postępowanie w sprawie przyznania pomocy prawnej
8.2. Implementacja dyrektywy 2003/8/WE w polskim porządku prawnym
8.2.1. Uwagi ogólne
8.2.2. Zakres zastosowania
8.2.3. Prawo pomocy w postępowaniu prowadzonym w Rzeczypospolitej Polskiej
8.2.4. Prawo pomocy w postępowaniu prowadzonym w innym państwie członkowskim
9. Odszkodowania dla ofiar przestępstw
9.1. Regulacje dyrektywy 2004/80/WE
9.1.1. Historia i cel dyrektywy
9.1.2. Zakres zastosowania dyrektywy
9.1.3. Prawo do składania wniosku o odszkodowanie
9.1.4. Współpraca organów pomocniczych i orzekających - wymagane języki oraz stosowane formularze
9.1.5. Krajowe systemy kompensaty
9.2. Implementacja dyrektywy 2004/80/WE w polskim porządku prawnym
9.2.1. Uwagi ogólne
9.2.2. Zasady przyznawania kompensaty
9.2.3. Tryb przyznawania kompensaty
9.2.4. Obowiązek zwrotu kompensaty przez osobę uprawnioną. Roszczenie zwrotne Skarbu Państwa wobec sprawcy przestępstwa
9.2.5. Współpraca polskich organów pomocniczych i orzekających z ich odpowiednikami z innych państw członkowskich

Rozdział V. Pytania prawne sądów państw członkowskich do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Literatura
1. Zagadnienia terminologiczne
2. Geneza i podstawy prawne
3. Cel i istota postępowania w sprawie pytań prawnych
4. Podmioty upoważnione do przedstawiania pytań prawnych - sąd krajowy
5. Przedmiot pytania prawnego
6. Wykładnia i ważność
7. Traktatowe przesłanki przedstawienia pytania prawnego